بسته به نوع متغیر و روش اندازه گیری آن، مقیاس های مختلفی وجود دارد که هر مقیاس نیز آمارهای توصیفی و استنباطی خاص خود را دارد. انواع متغیرها به لحاظ ماهیت یا کمی هستند و یا کیفی.

مقیاس های نسبتی و فاصله ای جهت اندازه گیری متغیرهای کمی و مقیاس های ترتیبی و اسمی جهت اندازه گیری متغیرهای کیفی به کار می روند. مقیاس های ترتیبی و اسمی به عنوان متغییر وابسته بیشتر در مطالعات رگرسیونهای لوجیت و پروبیت به کار گرفته می شوند.

مقیاس اسمی (nominal): این مقیاس افراد یا موضوعات خاص از قبیل جنسیت، نوع شغل، نوع شرکت و… را در دو یا چند طبقه دسته بندی می کند. مثلاً به شرکت های دولتی عدد1، خصوصی عدد 2 و تعاونی عدد 3 را می توان اختصاص داد. این اعداد صرفاً جهت تمایز میان طبقات به کار می روند و میزان صفت یا ویژگی مورد نظر را شامل نمی شوند. از این مجموعه دسته بندیها در انواع رگرسیونهای لوجیت و پروبیت دو وضعیتی یا چند وضعیتی استفاده می گردد که در آنها متغییر وابسته به دو یا چند دسته تقسیم می گردد.

مقیاس ترتیبی (ordered): این مقیاس علاوه بر طبقه بندی موضوعات، به رتبه بندی آن ها نیز می پردازد و ترتیب آن ها را از لحاظ شدت و ضعف نسبی تعیین می نماید. مثالی که می توان عنوان کرد که تیم ملی کشتی ایران در مسابقات جهانی رتبه اول را کسب نمود و روسیه دوم گردید. یا در ترجیحات افراد موثر است مثلا اعضای خانواده ایی دوست دارند در وهله اول با هواپیما به مسافرت بروند و در مراتب بعدی با قطار و  یا اتوبوس به سفر بروند. این نوع دسته بندیها اگر برای متغییر وابسته لحاظ گردد می توان از مطالعات لوجیت و پروبیت رتبه ایی استفاده نمود.

در صورتی که محققین از روشها و تکنیکهای یاد شده در مطالعات خود بهره می گیرند می توانند مراحل تخمین و تفسیر کار خود را به صورت توافقی به ما برون سپاری نمایند.

shanhapkins@yahoo.com